Lấy mẫu từ trang hướng dẫn tác giả của chính tạp chí hoặc bộ mẫu chính thức trên Overleaf, giữ nguyên lớp tài liệu và tệp kiểu đi kèm, chỉ thêm gói thật cần, và trước khi nộp biên dịch lại từ thư mục sạch. Phần lớn lỗi biên dịch đến từ gói thêm vào xung đột với mẫu.
Mẫu LaTeX của nhà xuất bản gồm một lớp tài liệu (tệp .cls), thường kèm một kiểu tài liệu tham khảo (tệp .bst hoặc thiết lập biblatex) và một tệp ví dụ. Nó đã quyết định thay bạn lề, phông, kiểu tiêu đề, cách đánh số. Việc của bạn là điền nội dung mà không phá những quyết định đó.
Tìm đúng mẫu chính thức
Bắt đầu từ trang tạp chí
Trang hướng dẫn tác giả (Guide for Authors, Instructions for Authors) của tạp chí là nguồn chuẩn: nó chỉ ra mẫu nào, phiên bản nào, có chấp nhận nộp LaTeX hay không. Một số nhà xuất bản dùng một mẫu cho mọi tạp chí, ví dụ lớp elsarticle của Elsevier, bộ mẫu Springer Nature, IEEEtran của IEEE, acmart của ACM; một số tạp chí có mẫu riêng.
Bộ mẫu trên Overleaf
Thư viện mẫu của Overleaf có nhiều mẫu do chính nhà xuất bản đưa lên, gắn nhãn chính thức, nhiều mẫu có nút nộp thẳng sang hệ thống của tạp chí. Mẫu do người dùng tự đưa lên có thể cũ hoặc đã bị sửa; ưu tiên mẫu chính thức hoặc mẫu tải từ trang tạp chí.
Kiểm phiên bản
Mẫu cũ trôi nổi trong nhóm nghiên cứu là nguồn rắc rối quen thuộc. So ngày cập nhật hoặc số phiên bản ghi trong đầu tệp .cls với bản trên trang nhà xuất bản trước khi viết.
Cấu trúc thư mục của một mẫu điển hình
Hiểu vai trò từng tệp giúp bạn biết tệp nào được sửa, tệp nào không.
| Tệp | Vai trò | Có sửa không |
|---|---|---|
.cls | Lớp tài liệu: lề, phông, tiêu đề, khối tác giả | Không |
.bst hoặc tệp cấu hình biblatex | Kiểu trình bày tài liệu tham khảo | Không |
Tệp ví dụ .tex | Bản mẫu có sẵn các lệnh tiêu đề, tác giả, tóm tắt | Có, đây là nơi bạn viết |
Tệp .bib | Cơ sở dữ liệu tài liệu tham khảo | Thay bằng tệp của bạn |
| Thư mục hình | Hình minh hoạ của mẫu | Thay bằng hình của bạn |
| Tài liệu hướng dẫn (PDF, readme) | Giải thích các lệnh riêng của lớp | Không, nhưng nên đọc |
Đọc tài liệu hướng dẫn đi kèm trước khi viết: các lớp tài liệu thường có lệnh riêng cho khối tác giả, cơ quan, tác giả liên hệ, từ khoá, và dùng sai lệnh là nguồn của nhiều lỗi khó hiểu.
Gói thêm vào: chỗ sinh xung đột
Gói đã được lớp tải sẵn
Nhiều lớp đã tải sẵn natbib, hyperref, graphicx hoặc amsmath, có khi với tuỳ chọn riêng. Tải lại với tuỳ chọn khác sinh lỗi Option clash for package. Trước khi thêm gói, tìm trong tệp .cls xem gói đó đã được tải chưa.
Gói thay đổi bố cục
Các gói như geometry, setspace, titlesec, fancyhdr chỉnh lề, khoảng dòng, tiêu đề, đầu trang — đúng những thứ mẫu đã quy định. Dùng chúng có thể không báo lỗi nhưng làm bản nộp sai quy cách, và toà soạn sẽ trả lại.
Hai cách trích dẫn cùng lúc
Mẫu dùng natbib với tệp .bst thì không thêm biblatex; hai hệ thống định nghĩa trùng lệnh và sẽ báo lỗi lệnh đã được định nghĩa. Tương tự, không dùng gói cite chung với natbib.
Gói cho hình con
Gói subfig và subcaption không dùng chung được; một số lớp tài liệu không tương thích với gói caption mà subcaption cần, sẽ hiện cảnh báo lớp tài liệu không được hỗ trợ. Kiểm hướng dẫn của mẫu xem họ khuyên dùng gói nào cho hình nhiều khung.
Lỗi biên dịch hay gặp: đọc và sửa
Trên Overleaf, bấm vào thông báo lỗi để nhảy tới dòng gây lỗi. Luôn sửa lỗi đầu tiên trước, vì các lỗi sau thường là hệ quả của nó.
| Thông báo | Ý nghĩa | Cách sửa |
|---|---|---|
Undefined control sequence | Lệnh chưa được định nghĩa: gõ sai hoặc thiếu gói | Kiểm chính tả lệnh; thêm gói cung cấp lệnh đó |
File ... .sty not found | Gói không có trong bản TeX | Trên máy: cài gói; trên Overleaf: kiểm tên gói, hoặc tải tệp .sty của mẫu lên |
Missing $ inserted | Ký hiệu toán (dấu gạch dưới, mũ) nằm ngoài môi trường toán | Bọc trong dấu $ hoặc thoát ký tự bằng dấu gạch chéo ngược |
Option clash for package | Một gói được tải hai lần với tuỳ chọn khác nhau | Bỏ dòng tải lại, truyền tuỳ chọn qua lệnh \PassOptionsToPackage trước \documentclass |
Citation ... undefined | Khoá trích dẫn không có trong tệp .bib hoặc chưa chạy BibTeX | Kiểm khoá; biên dịch lại đủ chu trình |
Float(s) lost | Hình hoặc bảng đặt trong chỗ không cho phép, như trong chú thích chân trang | Đưa môi trường hình ra ngoài |
Chuẩn bị bản nộp cuối cùng
Hệ thống nộp bài của nhiều tạp chí tự biên dịch lại tệp nguồn. Bản chạy trên máy bạn chưa chắc chạy trên máy của họ.
- Gom về một thư mục: tệp
.texchính, tệp.clsvà.bstcủa mẫu, các tệp hình, tệp.bib. - Thêm tệp
.bblsinh ra từ lần biên dịch cuối; nhiều hệ thống, gồm arXiv, không chạy BibTeX hoặc biber nên cần tệp này. Tên tệp.bblphải trùng tên tệp.texchính. - Xoá đường dẫn tuyệt đối tới hình; dùng đường dẫn tương đối. Một số hệ thống yêu cầu mọi tệp ở cùng một cấp, không thư mục con; đọc hướng dẫn để biết.
- Bỏ các tệp tạm (
.aux,.log,.out) và mọi tệp không dùng, nhất là các phiên bản hình cũ. - Biên dịch lại trong một dự án Overleaf mới hoặc thư mục trống chỉ chứa những tệp sẽ nộp. Chạy được ở đó mới là bản nộp.
- So PDF hệ thống tạp chí sinh ra với PDF của bạn, trang theo trang, trước khi bấm xác nhận.
Tình huống: bài bị từ chối, chuyển sang mẫu của tạp chí khác
Đừng sửa đè lên dự án cũ
Tạo một dự án mới từ mẫu của tạp chí đích, rồi chép nội dung sang theo từng mục. Giữ nguyên dự án cũ làm bản lưu của lần nộp trước, phòng khi cần đối chiếu ý kiến phản biện.
Chép nội dung, không chép phần đầu tệp
Chỉ chép phần thân: tóm tắt, các mục, hình, bảng, tệp .bib. Phần đầu tệp của dự án cũ chứa gói và lệnh tự định nghĩa phù hợp với mẫu cũ; chép nguyên sang là đem theo xung đột. Nếu bài dùng lệnh tự định nghĩa (ví dụ lệnh viết tắt cho một ký hiệu), chép riêng những dòng đó và biên dịch thử.
Những chỗ phải viết lại
Khối tác giả và cơ quan theo lệnh riêng của lớp mới; kiểu trích dẫn (số hay tác giả – năm) có thể đổi, kéo theo câu văn kiểu “như [3] chỉ ra” phải viết lại thành “như Nguyễn (2021) chỉ ra”; giới hạn số từ, số hình, cấu trúc mục bắt buộc của tạp chí mới. Đọc hướng dẫn tác giả của tạp chí đích trước khi chép dòng đầu tiên.
Mẫu hai cột và mẫu một cột: chỗ hay vỡ khi đổi
Mẫu hai cột thu hẹp chiều rộng dòng còn khoảng một nửa. Bảng và hình vừa khít trong mẫu một cột sẽ tràn sang cột bên cạnh. Với hình hoặc bảng cần cả bề ngang trang, dùng môi trường có dấu sao (figure*, table*); trong mẫu hai cột chuẩn, các môi trường này chỉ đặt được ở đầu trang hoặc trên trang riêng, và thường xuất hiện ở trang sau chỗ được gọi.
Công thức dài cũng hay tràn cột. Ngắt công thức bằng môi trường multline hoặc align của gói amsmath thay vì thu nhỏ cỡ chữ. Sau khi đổi mẫu, lật qua toàn bộ PDF và tìm cảnh báo Overfull \hbox trong nhật ký: mỗi cảnh báo là một chỗ có thể tràn lề.
Những việc tác giả hay làm thừa
Chỉnh lề và cỡ chữ cho “dễ đọc hơn”. Toà soạn sẽ dàn trang lại theo quy cách của họ; chỉnh lề chỉ làm bản nộp sai mẫu.
Tự viết lại khối tác giả bằng bảng. Hệ thống của nhà xuất bản đọc thông tin tác giả từ các lệnh riêng của lớp tài liệu để sinh siêu dữ liệu; tự dựng bằng bảng làm mất thông tin đó.
Đánh số tài liệu tham khảo bằng tay. Để kiểu .bst hoặc biblatex của mẫu lo, kể cả khi bạn thấy trình bày chưa vừa ý; toà soạn sẽ biên tập theo kiểu của họ.
Câu hỏi thường gặp
Tạp chí không có mẫu LaTeX thì có nộp LaTeX được không?
Tuỳ tạp chí. Nhiều tạp chí nhận PDF cho vòng phản biện rồi yêu cầu tệp Word khi chấp nhận. Đọc hướng dẫn tác giả hoặc hỏi toà soạn trước, vì chuyển LaTeX sang Word ở phút cuối tốn nhiều công.
Có nên sửa tệp cls khi mẫu có lỗi không?
Không nên sửa trực tiếp. Nếu thật sự có lỗi, ghi đè lệnh trong phần đầu tệp tex của bạn và báo cho toà soạn. Tệp cls đã sửa có thể bị hệ thống của tạp chí thay bằng bản gốc khi biên dịch.
Vì sao Overleaf biên dịch được mà hệ thống tạp chí báo lỗi?
Thường do thiếu tệp, đường dẫn hình sai, thiếu tệp bbl, hoặc phiên bản TeX khác nhau. Gom tệp vào thư mục sạch và biên dịch thử như hướng dẫn trên sẽ phát hiện được phần lớn nguyên nhân.
Có chọn được phiên bản TeX Live trên Overleaf không?
Có. Phần thiết lập dự án có mục chọn phiên bản TeX Live. Điều này hữu ích khi mẫu cũ chỉ chạy đúng trên bản TeX cũ, hoặc khi cần khớp với phiên bản hệ thống của tạp chí.
Mẫu yêu cầu pdfLaTeX nhưng bài có nhiều tiếng Việt thì sao?
Dùng bảng mã T5 cùng babel tiếng Việt với pdfLaTeX nếu mẫu cho phép thêm gói. Đây là trường hợp hiếm với tạp chí quốc tế, thường chỉ tên riêng có dấu.
