Báo cáo khảo sát trực tuyến theo CHERRIES: phản biện muốn thấy gì

CHERRIES là danh sách kiểm giúp bài báo mô tả đủ một khảo sát qua mạng: thiết kế, phê duyệt đạo đức, thử nghiệm, cách tuyển, cách phát, các tỷ lệ phản hồi, cách chặn trả lời trùng và cách phân tích. Phản biện dùng nó để xem kết quả có tin được không.

Tên gọi là chữ viết tắt tiếng Anh của bộ hướng dẫn báo cáo kết quả khảo sát điện tử qua Internet. Danh sách do Gunther Eysenbach công bố trên tạp chí Journal of Medical Internet Research năm 2004 và được nhiều tạp chí, đặc biệt trong y sinh và khoa học sức khoẻ, yêu cầu tác giả nộp kèm. Nó nằm trong thư viện hướng dẫn báo cáo của EQUATOR Network. Ngay cả khi tạp chí không bắt buộc, viết theo CHERRIES là cách nhanh để phần phương pháp không bị hỏi lại.

Các nhóm mục của CHERRIES và nội dung cần viết

Bảng tóm tắt theo nhóm; khi nộp bài, đọc bản đầy đủ của danh sách và điền số trang tương ứng cho từng mục.

Khảo sát mở và khảo sát đóng: câu đầu tiên phản biện hỏi

Khảo sát mở

Ai có đường dẫn cũng trả lời được, như khảo sát đăng trên mạng xã hội. Không biết ai đã thấy lời mời, nên không tính được tỷ lệ phản hồi kiểu truyền thống và rủi ro trả lời trùng cao hơn.

Khảo sát đóng

Chỉ người được mời mới trả lời được, ví dụ gửi đường dẫn riêng cho từng người trong danh sách sinh viên hoặc hội viên. Biết mẫu số, tính được tỷ lệ phản hồi, kiểm soát trùng tốt hơn. Qualtrics và LimeSurvey hỗ trợ đường dẫn riêng cho từng người.

Viết thế nào

Nói rõ khảo sát thuộc loại nào ngay đầu phần phương pháp. Nếu kết hợp (gửi danh sách và cho chia sẻ tiếp), mô tả cả hai và tách số liệu theo nguồn nếu có thể.

Tính ba tỷ lệ: xem, tham gia, hoàn thành

Định nghĩa trong CHERRIES

Tỷ lệ xem (view rate): số người khác nhau vào trang đầu của khảo sát chia cho số người khác nhau vào trang chứa lời mời. Tỷ lệ tham gia (participation rate): số người đồng ý tham gia chia cho số người khác nhau vào trang đầu. Tỷ lệ hoàn thành (completion rate): số người hoàn tất trang cuối chia cho số người đồng ý tham gia.

Lấy số ở đâu

Số người vào trang lời mời lấy từ thống kê của trang hoặc của quảng cáo, nếu có. Số người mở trang đầu, đồng ý, hoàn tất lấy từ công cụ khảo sát: Qualtrics và LimeSurvey ghi phiếu chưa hoàn tất; Google Forms chỉ ghi phiếu đã gửi nên không tính được tỷ lệ hoàn thành. Nếu biết trước cần báo cáo tỷ lệ này, chọn công cụ ghi được phiếu dở.

Khi không đủ số liệu

Không tính được tỷ lệ nào thì ghi rõ lý do, ví dụ không có thống kê lượt xem bài đăng trong nhóm kín. Không ước lượng bằng con số tự nghĩ ra. Phản biện chấp nhận một chỗ trống có giải thích hơn một con số không có nguồn.

Mục cách phát khảo sát: những chi tiết hay bị quên

Số câu và số trang. Ghi tổng số câu, số câu mỗi trang hoặc số trang. Người đọc dùng con số này để đánh giá độ dài và nguy cơ mệt mỏi khi trả lời.

Rẽ nhánh và đảo thứ tự. Nêu có rẽ nhánh hay không, có đảo thứ tự câu hoặc đáp án không. Đảo thứ tự giúp giảm thiên lệch thứ tự nhưng ảnh hưởng cách so sánh.

Kiểm đầy đủ và xem lại. Có câu bắt buộc không, người trả lời có quay lại trang trước để sửa được không.

Thời gian thu. Ngày bắt đầu, ngày kết thúc, và các mốc nhắc lại nếu là khảo sát đóng.

Quà cảm ơn. Hình thức, giá trị, cách trao. Phản biện cần thông tin này để đánh giá động cơ tham gia.

Phần giới hạn: viết cho đúng mức

Giới hạn của mẫu trực tuyến không phải điều cần giấu; phản biện biết rõ nó và chỉ đánh giá xem tác giả có nhận diện đúng hay không. Ba ý thường cần: mẫu tự chọn nên nghiêng về người quan tâm chủ đề; người không dùng mạng hoặc không thuộc các nhóm được mời không có cơ hội tham gia; và dữ liệu tự khai qua mạng có thể chịu thiên lệch mong muốn xã hội ở câu nhạy cảm.

Mỗi giới hạn nên đi kèm hệ quả cụ thể cho kết quả của bài: kết quả có thể ước lượng cao mức độ quan tâm, không nên suy rộng tỷ lệ cho tổng thể, so sánh giữa các nhóm trong mẫu đáng tin hơn tỷ lệ tuyệt đối. Nếu đã so đặc điểm mẫu với số liệu chính thức, nêu khác biệt chính.

Ví dụ: một đoạn phương pháp viết theo CHERRIES

Đoạn mẫu

Đoạn dưới dùng chữ cái thay cho số liệu để minh hoạ cấu trúc; thay bằng số thật của bạn. “Nghiên cứu là khảo sát mở, mẫu thuận tiện, thực hiện trên Qualtrics từ ngày A đến ngày B. Bảng hỏi gồm C câu trên D trang, có rẽ nhánh theo nghề nghiệp, thứ tự các mục trong thang đo được đảo ngẫu nhiên, người trả lời được quay lại trang trước. Bảng hỏi được thử với E người thuộc đối tượng trước khi phát. Lời mời được đăng ở F nhóm cộng đồng sau khi quản trị viên đồng ý và qua quảng cáo nhắm theo vị trí. Người tham gia đọc trang thông tin và chọn đồng ý trước câu đầu tiên; không có quà cảm ơn. Có G người mở trang đầu, H người đồng ý tham gia và I người hoàn tất; tỷ lệ tham gia và tỷ lệ hoàn thành tính theo định nghĩa của CHERRIES. Trả lời trùng được kiểm bằng cookie của công cụ; phiếu có thời gian hoàn thành dưới một phần ba trung vị bị loại theo tiêu chí ghi trong đề cương.”

Vì sao đoạn này đủ

Trong khoảng một trăm năm mươi chữ, đoạn trên trả lời hầu hết câu hỏi của sáu nhóm mục: thiết kế, thử nghiệm, tuyển, cách phát, tỷ lệ, chặn trùng. Phần đạo đức và phân tích viết ở đoạn riêng. Phản biện đọc xong biết ngay mẫu này tin được tới đâu.

Chuẩn bị ngay từ lúc dựng khảo sát để báo cáo được

Phần lớn mục của CHERRIES chỉ điền được nếu bạn ghi lại từ đầu:

1. Mở một tệp nhật ký đợt khảo sát: ngày phát, kênh, nội dung lời mời, ngày nhắc.
2. Bật ghi phiếu chưa hoàn tất nếu công cụ cho phép.
3. Lưu số liệu lượt xem bài đăng, lượt nhấp quảng cáo trước khi bài bị xoá hoặc quảng cáo hết hạn.
4. Ghi tiêu chí loại phiếu trong đề cương trước khi xem dữ liệu.
5. Lưu bản bảng hỏi cuối cùng dưới dạng PDF hoặc tệp XLSForm để nộp làm tài liệu bổ sung.
6. Khi nộp bài, điền bảng CHERRIES với số trang cho từng mục, đánh dấu mục không áp dụng và giải thích.

Câu hỏi thường gặp