Master Journal List (MJL) là công cụ tra miễn phí của Clarivate cho biết tạp chí thuộc chỉ mục nào. SCIE dành cho khoa học tự nhiên và kỹ thuật, SSCI cho khoa học xã hội, AHCI cho nghệ thuật và nhân văn; ESCI gồm tạp chí đạt nhóm tiêu chí chất lượng nhưng chưa xét đạt nhóm tiêu chí tác động.
Bốn chỉ mục này cùng nằm trong Web of Science Core Collection. Ở Việt Nam, người ta hay gọi chung là “tạp chí ISI”, cách gọi gây nhầm vì nó bỏ qua khác biệt giữa các chỉ mục và trộn lẫn Core Collection với các cơ sở dữ liệu khác của Clarivate. Bài này hướng dẫn tra đúng, đọc đúng và chụp bằng chứng đủ dùng cho hồ sơ.
Tra một tạp chí trên Master Journal List
Thao tác cơ bản, làm được không cần tài khoản trả phí:
- Mở trang Master Journal List của Clarivate. Có thể tạo tài khoản miễn phí để xem thêm thông tin và lưu kết quả.
- Gõ ISSN vào ô tìm kiếm thay vì tên tạp chí; ISSN cho kết quả duy nhất, tên có thể ra nhiều tạp chí gần giống.
- Mở bản ghi tạp chí. Đọc phần thông tin chung: tên, ISSN, eISSN, nhà xuất bản, địa chỉ nhà xuất bản.
- Đọc phần Web of Science Core Collection: ghi chỉ mục nào (Science Citation Index Expanded, Social Sciences Citation Index, Arts & Humanities Citation Index, Emerging Sources Citation Index).
- Đọc thêm phần các chỉ mục khác của Web of Science (nếu có), và phân biệt chúng với Core Collection.
Bốn chỉ mục của Core Collection
Bảng phân biệt nhanh, đủ để đọc bản ghi MJL cho đúng:
| Chỉ mục | Lĩnh vực | Đặc điểm cần biết |
|---|---|---|
| SCIE (Science Citation Index Expanded) | Khoa học tự nhiên, kỹ thuật, y sinh | Đã đạt cả tiêu chí chất lượng và tiêu chí tác động |
| SSCI (Social Sciences Citation Index) | Khoa học xã hội | Đã đạt cả tiêu chí chất lượng và tiêu chí tác động |
| AHCI (Arts & Humanities Citation Index) | Nghệ thuật, nhân văn | Đặc thù trích dẫn khác hẳn hai nhóm trên |
| ESCI (Emerging Sources Citation Index) | Mọi lĩnh vực | Đạt nhóm tiêu chí chất lượng, chưa xét đạt nhóm tiêu chí tác động |
Clarivate mô tả quy trình đánh giá gồm một nhóm tiêu chí chất lượng và một nhóm tiêu chí tác động. Tạp chí vào ESCI đã qua nhóm thứ nhất; muốn vào SCIE, SSCI hay AHCI còn phải qua nhóm thứ hai. Một tạp chí có thể thuộc đồng thời SCIE và SSCI nếu phạm vi giao nhau.
ESCI có gì và không có gì
Có
Bài trên tạp chí ESCI được chỉ mục đầy đủ trong Web of Science Core Collection, tìm được, có dữ liệu trích dẫn. Trong các bản Journal Citation Reports (JCR) gần đây, Clarivate đã mở rộng chỉ số tác động (Journal Impact Factor) sang tạp chí ESCI và AHCI.
Cần kiểm trên JCR bản hiện hành
Cách xếp hạng và phân nhóm theo ngành trong JCR đã thay đổi qua các năm. Đừng suy từ bài viết cũ rằng tạp chí ESCI “không có IF” hay “không có xếp hạng”; hãy tra JCR bản mới nhất qua quyền truy cập của thư viện.
Không tự động có
ESCI không tự động được tính ngang SCIE hay SSCI trong quy định đánh giá của nhiều cơ quan. Mỗi hội đồng, mỗi quỹ có văn bản riêng; đọc văn bản đó, đừng dựa vào lời truyền miệng.
Bẫy hay gặp khi đọc bản ghi
Có tên trong MJL không có nghĩa là thuộc Core Collection. Master Journal List liệt kê cả tạp chí thuộc các cơ sở dữ liệu khác của Clarivate như Zoological Record, Biological Abstracts hay Current Contents. Website mạo danh hay dùng chuyện này để ghi “có trong Web of Science”. Chỉ phần Core Collection mới là bốn chỉ mục kể trên.
Có tên trong Web of Science không phải là có Impact Factor. Chỉ số tác động nằm trong Journal Citation Reports, một sản phẩm riêng. Hai điều này liên quan nhưng không trùng nhau.
Tạp chí mạo danh dùng cùng tên. Luôn so nhà xuất bản và địa chỉ website trong bản ghi với website bạn đang xem. Bản ghi MJL có trỏ tới trang tạp chí do nhà xuất bản cung cấp.
Thời điểm chỉ mục. Như với Scopus, tạp chí có thể bị loại khỏi Core Collection. Bài đăng sau thời điểm đó không được bổ sung. Clarivate công bố thay đổi danh sách định kỳ.
Chụp bằng chứng tra cứu cho hồ sơ
Hồ sơ xét chức danh, đề tài hay khen thưởng thường yêu cầu minh chứng tạp chí. Bộ bằng chứng nên gồm:
- Ảnh chụp toàn trang bản ghi MJL, thấy rõ tên tạp chí, ISSN, nhà xuất bản và dòng chỉ mục Core Collection.
- Ngày tra, ghi trong tên tệp hoặc chú thích ảnh.
- Thông tin bài báo của bạn: tên tạp chí, tập, số, năm, DOI — khớp với bản ghi tạp chí.
- Nếu cơ quan có quyền truy cập Web of Science: ảnh chụp bản ghi chính bài báo trong Core Collection, có ghi tên chỉ mục.
- Nếu hồ sơ hỏi về Impact Factor: ảnh chụp từ JCR, ghi rõ năm của bản JCR.
Đừng nộp ảnh chụp từ các trang tổng hợp bên thứ ba thay cho MJL. Hội đồng cẩn thận sẽ tự tra lại, và chênh lệch giữa hai nguồn gây mất thời gian của cả hai bên.
Tình huống: một bài “ISI” hoá ra không thuộc Core Collection
Một nghiên cứu sinh nộp minh chứng bài báo “đăng tạp chí ISI”. Hội đồng tra MJL bằng ISSN và thấy tạp chí chỉ có tên trong một cơ sở dữ liệu chuyên ngành của Clarivate, không thuộc bốn chỉ mục Core Collection. Website tạp chí ghi “indexed in Web of Science” — câu đúng về chữ nhưng gây hiểu nhầm.
Bài học ở đây không phải là hội đồng khắt khe, mà là người nộp đã không đọc phần Core Collection trong bản ghi. Năm phút tra MJL trước khi gửi bài, không phải sau khi đã đăng, là cách tránh tình huống này.
Một biến thể khác của cùng tình huống: tạp chí có trong Core Collection nhưng bài được đăng sau thời điểm tạp chí bị loại. Bản ghi MJL lúc tra không còn tên tạp chí, trong khi người nộp nhớ rằng nó “vẫn là ISI”. Cách xử lý là tra bản ghi chính bài báo trong Web of Science qua quyền truy cập của thư viện: nếu bài có trong Core Collection với tên chỉ mục, đó là bằng chứng mạnh nhất, mạnh hơn mọi ảnh chụp danh sách tạp chí.
Khi hồ sơ hỏi “Q mấy”: phân hạng nào, của ai
Hai nguồn phân hạng khác nhau
Phân hạng Q1 tới Q4 hay gặp trong hồ sơ có thể đến từ hai nơi: Journal Citation Reports của Clarivate, dựa trên dữ liệu Web of Science, và SCImago Journal Rank, dựa trên dữ liệu Scopus. Hai hệ dùng dữ liệu khác, chỉ số khác, nhóm ngành khác, nên một tạp chí có thể Q2 ở bên này và Q1 ở bên kia.
Ghi gì vào hồ sơ
Ghi rõ nguồn và năm của phân hạng: ví dụ phân hạng theo JCR năm nào, nhóm ngành nào; hoặc theo SCImago năm nào, nhóm ngành nào. Một tạp chí thuộc nhiều nhóm ngành có thể có phân hạng khác nhau ở từng nhóm; ghi nhóm ngành phù hợp với bài.
Đọc quy định của nơi đánh giá
Quỹ tài trợ hay hội đồng thường nói rõ họ dùng phân hạng của nguồn nào. Đừng tự chọn nguồn cho con số đẹp hơn rồi ghi không rõ; khi hội đồng tra lại ra con số khác, hồ sơ mất điểm tin cậy dù bài không có vấn đề.
Câu hỏi thường gặp
Tạp chí ISI là gì?
Đây là cách gọi cũ, theo tên Institute for Scientific Information, tiền thân dữ liệu của Web of Science. Khi viết hồ sơ, nên ghi rõ chỉ mục cụ thể như SCIE, SSCI, AHCI hay ESCI thay cho “ISI”.
Master Journal List có miễn phí không?
Tra cứu cơ bản miễn phí. Tạo tài khoản miễn phí cho thêm vài tính năng. Còn Journal Citation Reports và Web of Science Core Collection cần quyền truy cập qua thư viện cơ quan.
Tạp chí ESCI có Impact Factor không?
Trong các bản JCR gần đây, Clarivate đã mở rộng Impact Factor sang tạp chí ESCI và AHCI. Tra JCR bản hiện hành để biết con số và cách xếp hạng cụ thể.
Một tạp chí có thể vừa SCIE vừa SSCI không?
Có. Tạp chí có phạm vi liên ngành có thể thuộc nhiều chỉ mục trong Core Collection cùng lúc. Bản ghi MJL sẽ liệt kê tất cả.
MJL cập nhật bao lâu một lần?
Clarivate cập nhật danh sách định kỳ, thường hằng tháng. Vì vậy cần ghi ngày tra trên mọi bằng chứng.