Dataverse và figshare: gửi dữ liệu kèm bài theo yêu cầu tạp chí

Dataverse hợp với dữ liệu bảng cần mô tả biến kỹ và kiểm soát truy cập theo từng tệp, figshare hợp khi cần đưa nhanh nhiều loại tệp và hình kèm bài. Cả hai cấp DOI và có đường dẫn riêng cho phản biện. Tuyên bố sẵn có dữ liệu trong bài phải ghi DOI của đúng bản ghi, đúng phiên bản.

Ngày càng nhiều tạp chí yêu cầu dữ liệu nền của bài phải nằm trong kho công khai, kèm một đoạn tuyên bố sẵn có dữ liệu (data availability statement). Có tạp chí chỉ định kho, có tạp chí cho tự chọn. Bài này so sánh hai nền tảng thường gặp và đi qua các bước để bộ dữ liệu, bài báo và tuyên bố khớp với nhau.

So sánh Dataverse và figshare

Dataverse là phần mềm nguồn mở do Viện Khoa học Xã hội Định lượng thuộc Đại học Harvard phát triển, có nhiều bản cài đặt; Harvard Dataverse là kho mở cho nhà nghiên cứu mọi nơi. figshare do Digital Science vận hành, có bản công khai cho cá nhân và bản cho tổ chức.

Tên chức năng có thể thay đổi giữa các phiên bản phần mềm và giữa các bản cài đặt Dataverse. Kiểm hướng dẫn của đúng kho bạn dùng; kho của trường chạy Dataverse có thể có cấu hình khác Harvard Dataverse.

Tạp chí có kho liên kết sẵn

Tạp chí chỉ định kho

Một số tạp chí có bộ sưu tập riêng trên Dataverse, nơi tác giả gửi dữ liệu và mã để ban biên tập kiểm tái lập trước khi xuất bản. Khi tạp chí yêu cầu như vậy, làm theo hướng dẫn của tạp chí, kể cả cấu trúc thư mục và tệp mô tả.

Kho tích hợp với hệ thống nộp bài

Một số nhà xuất bản tích hợp kho dữ liệu vào quy trình nộp bài: tệp bạn tải lên mục dữ liệu được chuyển sang kho đối tác và nhận DOI khi bài xuất bản. Đọc kỹ ở bước nộp, vì bạn có thể đang gửi dữ liệu lên kho mà không biết, kèm giấy phép mặc định.

Tạp chí cho tự chọn

Khi tạp chí chỉ yêu cầu kho cấp định danh bền vững, bạn chọn theo bản chất dữ liệu, thói quen của ngành và yêu cầu của nhà tài trợ. Danh sách kho được khuyến nghị thường nằm trong chính sách dữ liệu của tạp chí hoặc nhà xuất bản.

Gửi dữ liệu lên Dataverse: trình tự

Lấy Harvard Dataverse làm ví dụ; kho của tổ chức chạy Dataverse có trình tự tương tự:

1. Đăng nhập, chọn bộ sưu tập sẽ chứa bộ dữ liệu: bộ sưu tập cá nhân, của nhóm, hoặc của tạp chí nếu tạp chí yêu cầu.
2. Tạo bộ dữ liệu mới, điền siêu dữ liệu bắt buộc: tiêu đề, tác giả, liên hệ, mô tả, chủ đề.
3. Tải tệp lên. Tệp dữ liệu bảng ở định dạng được hỗ trợ có thể được kho đọc để sinh mô tả biến; kiểm kết quả sau khi tải.
4. Đặt điều khoản: giấy phép, điều khoản sử dụng, tệp nào hạn chế, có cho xin quyền không.
5. Tạo đường dẫn xem trước cho phản biện nếu bài đang bình duyệt.
6. Công bố khi bài được chấp nhận, hoặc theo yêu cầu của tạp chí; ghi DOI và số phiên bản vào bài.

Gửi dữ liệu lên figshare: trình tự

Với tài khoản figshare cá nhân:

1. Tạo mục mới, tải tệp lên; figshare cho xem trước nhiều loại tệp ngay trên trang.
2. Chọn loại mục: bộ dữ liệu, hình, phần mềm, tài liệu bổ sung.
3. Điền tiêu đề, tác giả, danh mục, từ khoá, mô tả, tài trợ, liên kết tới bài báo.
4. Chọn giấy phép.
5. Lưu ở trạng thái chưa công bố và tạo đường dẫn riêng gửi tạp chí nếu cần.
6. Công bố, nhận DOI, ghi vào tuyên bố sẵn có dữ liệu.

Nếu trường bạn dùng figshare cho tổ chức, đăng qua tài khoản tổ chức để bộ dữ liệu gắn với đơn vị và theo chính sách của trường.

Chuẩn bị gói dữ liệu trước khi chọn kho

Dù chọn kho nào, gói dữ liệu tốt gồm cùng một bộ thành phần. Chuẩn bị xong trên máy rồi mới mở biểu mẫu, việc tải lên chỉ còn vài phút:

• Tệp dữ liệu đã làm sạch và ẩn danh, ở định dạng mở như CSV bên cạnh định dạng của phần mềm thống kê nếu cần.
• Từ điển biến: tên biến, nhãn, đơn vị, mã giá trị, cách xử lý giá trị thiếu.
• Mã phân tích tái lập các bảng và hình chính của bài, dùng đường dẫn tương đối.
• Tệp README: bộ dữ liệu là gì, thu thập thế nào, tệp nào ứng với phần nào của bài, giấy phép, cách trích dẫn.
• Bảng hỏi hoặc công cụ thu thập, nếu được phép chia sẻ.
• Danh sách những gì không đưa lên và lý do, để viết tuyên bố sẵn có dữ liệu cho chính xác.

Tình huống thường gặp: một nhóm nộp bài kinh tế học, tạp chí yêu cầu gói tái lập trên bộ sưu tập Dataverse của tạp chí. Biên tập viên dữ liệu chạy lại mã và báo hai bảng không ra cùng kết quả vì mã gọi một tệp trung gian chưa được tải lên. Nhóm bổ sung tệp, sửa đường dẫn, và bài qua kiểm tra. Kiểm tra kiểu này ngày càng phổ biến, nên tự chạy lại toàn bộ mã trên một máy sạch trước khi nộp là cách tiết kiệm thời gian nhất.

Viết tuyên bố sẵn có dữ liệu trỏ đúng bản ghi

Nêu kho và DOI. Viết rõ dữ liệu nằm ở kho nào, kèm DOI của bản ghi. Không ghi chung chung “dữ liệu có sẵn khi có yêu cầu hợp lý” khi tạp chí yêu cầu kho công khai.

Ghi phiên bản. Nếu kho có phiên bản, ghi số phiên bản đã dùng cho bài, hoặc dùng DOI phiên bản.

Nói rõ phần nào bị hạn chế và vì sao. Với dữ liệu nhạy cảm, nêu lý do hạn chế, điều kiện xin truy cập, và ai xét duyệt.

Nêu dữ liệu của bên thứ ba. Dữ liệu lấy từ nguồn khác mà bạn không được phép công khai lại: ghi nguồn và cách người khác tự xin.

Kiểm bằng cửa sổ ẩn danh. Trước khi bài xuất bản, bấm DOI trong tuyên bố từ cửa sổ trình duyệt không đăng nhập, xem có mở đúng bộ dữ liệu không.

Lỗi hay gặp khi gửi dữ liệu kèm bài

Những lỗi này thường bị biên tập viên phát hiện ở khâu kiểm tra kỹ thuật, hoặc tệ hơn, bị người đọc phát hiện sau khi bài ra:

• DOI trong tuyên bố là DOI dự kiến của bản ghi chưa công bố, bài ra rồi DOI vẫn không phân giải.
• Gửi đường dẫn riêng vào tuyên bố công khai thay vì DOI.
• Tải tệp gốc chứa thông tin nhận diện người tham gia, ví dụ cột số điện thoại hay tên trường của học sinh.
• Bộ dữ liệu thiếu từ điển biến, người dùng không biết mã 1, 2, 3 nghĩa là gì.
• Mã phân tích tham chiếu đường dẫn trên máy riêng, không chạy được ở máy khác.

Việc không cần làm: không cần đưa cùng bộ dữ liệu lên nhiều kho. Một bản ghi có DOI, được liên kết đúng, tốt hơn ba bản ghi rời rạc.

Câu hỏi thường gặp