Muốn biết JIF và hạng theo danh mục Web of Science, tra JCR qua tài khoản của trường. Muốn CiteScore, SJR, SNIP và trạng thái phủ của Scopus, tra Scopus Sources, mở miễn phí. Muốn SJR, hạng Q theo năm và lịch sử, tra SCImago, cũng miễn phí. Luôn tra bằng ISSN.
Ba trang này hay bị dùng lẫn: người ta lấy hạng trên SCImago rồi ghi “theo Scopus”, hoặc tìm JIF trên một trang tổng hợp không rõ nguồn. Bài đi qua từng nơi: vào thế nào, đọc phần nào, chụp gì làm bằng chứng, và vì sao tra theo tên tạp chí là cách dễ nhầm nhất.
Mỗi nơi cho thấy gì
Bảng tóm tắt dưới đây giúp bạn biết cần mở trang nào cho câu hỏi nào.
| Nơi tra | Chỉ số chính | Thông tin kèm theo | Truy cập |
|---|---|---|---|
| Journal Citation Reports (Clarivate) | JIF, JIF năm năm, JCI | Thứ hạng và hạng Q theo danh mục Web of Science, chỉ mục mà tạp chí thuộc về | Cần quyền truy cập của trường |
| Master Journal List (Clarivate) | Không có số | Tạp chí có trong chỉ mục nào của Web of Science | Miễn phí, có tài khoản miễn phí để xem thêm |
| Scopus Sources (Elsevier) | CiteScore, SJR, SNIP | Phân vị theo danh mục ASJC, năm phủ, trạng thái ngừng phủ | Miễn phí |
| SCImago Journal & Country Rank | SJR, chỉ số H của tạp chí | Hạng Q theo từng danh mục qua nhiều năm, số tài liệu, số trích dẫn | Miễn phí |
Không có nơi nào trong bốn nơi trên là “nguồn tổng hợp” của nơi khác. Mỗi con số chỉ nên trích từ đúng hệ đã tính ra nó.
Tra trên Journal Citation Reports
Vào bằng tài khoản của trường
JCR là sản phẩm thuê bao. Vào qua mạng của trường hoặc đăng nhập bằng tài khoản tổ chức mà thư viện cấp. Nếu trường không mua, bạn sẽ không thấy JIF; đừng tìm “JIF miễn phí” trên các trang tổng hợp vì nhiều trang chép sai năm hoặc ghi số tự đặt.
Đọc trang hồ sơ tạp chí
Tìm theo tên hoặc ISSN, mở trang tạp chí. Phần đầu có JIF của năm JCR đang xem, nhà xuất bản, ISSN, eISSN, và chỉ mục (ví dụ SCIE, SSCI, ESCI, AHCI). Kéo xuống để xem phần tính JIF (tử số, mẫu số), xu hướng qua các năm, và bảng xếp hạng trong từng danh mục với thứ hạng tuyệt đối, phân vị, hạng Q.
Chọn đúng năm JCR
Ô chọn năm cho phép xem các bản JCR cũ. Khi bài đăng năm trước, hãy xem bản tương ứng nếu quy định yêu cầu. Ghi lại năm JCR cùng với số liệu.
Tra trên Scopus Sources và SCImago
Scopus Sources
Mở trang Sources, chọn tìm theo ISSN. Kết quả cho danh sách tạp chí khớp; bấm vào tên để mở hồ sơ. Ở đây có CiteScore, SJR, SNIP, thứ hạng CiteScore trong từng danh mục ASJC, và năm phủ (coverage). Nếu tạp chí đã bị ngừng phủ, trang thường có dòng thông báo về việc không còn lập chỉ mục bài mới. Elsevier cũng công bố danh sách nguồn bị ngừng phủ, cập nhật định kỳ, có thể tải về.
SCImago
Gõ ISSN vào ô tìm kiếm. Trang hồ sơ có lĩnh vực, danh mục, nhà xuất bản, chỉ số H, và nhiều biểu đồ: SJR theo năm, hạng Q theo danh mục, tỷ lệ tự trích dẫn, số tài liệu. Phần hạng Q được tô màu theo từng năm, tiện để chứng minh hạng tại năm bài được đăng.
Khi ba nơi cho ba con số khác nhau
Đây là chuyện bình thường, không phải dấu hiệu có nơi sai. JCR tính trên Web of Science Core Collection với cửa sổ hai năm; Scopus Sources tính CiteScore với cửa sổ bốn năm trên dữ liệu Scopus; SCImago tính SJR có trọng số uy tín, cũng trên dữ liệu Scopus nhưng theo lịch cập nhật riêng. Ba phép tính, ba tập nguồn, ba thời điểm chốt số.
Chỗ có thể lệch thật sự là hai trang cùng dùng dữ liệu Scopus nhưng cho hạng khác nhau: Scopus Sources xếp theo phân vị CiteScore, SCImago xếp theo SJR. Danh mục cũng có thể không trùng hoàn toàn vì SCImago đôi khi gán tạp chí vào danh mục khác với cách Scopus hiển thị. Khi viết, gọi đúng tên: “hạng theo SCImago” và “phân vị CiteScore trên Scopus” là hai thông tin riêng.
Một khác biệt nữa nằm ở thời điểm. JCR và CiteScore thường ra số mới khoảng giữa năm, SCImago có lịch riêng. Trong vài tuần chuyển giao, một nơi đã có số năm mới còn nơi kia vẫn hiện năm cũ. Ghi năm dữ liệu cạnh mỗi con số là đủ để tránh mọi tranh cãi.
Chụp bằng chứng cho hồ sơ
Hội đồng thường yêu cầu minh chứng chỉ số. Một bằng chứng tốt cho người khác kiểm lại được trong một phút.
- Mở trang hồ sơ tạp chí, phóng nhỏ trình duyệt để thấy cả tên tạp chí, ISSN, chỉ số và năm trong một khung.
- Chụp toàn bộ cửa sổ, bao gồm thanh địa chỉ và đồng hồ hệ thống, hoặc dùng chức năng in ra PDF của trình duyệt (thường có ngày giờ ở lề trang).
- Với hạng theo danh mục, chụp riêng phần bảng xếp hạng có tên danh mục.
- Đặt tên tệp theo mẫu thống nhất, ví dụ ISSN, tên hệ, năm dữ liệu, ngày tra; lưu cạnh tệp toàn văn bài.
- Ghi ngày truy cập vào bảng kê công trình, khớp với ngày trên ảnh.
Đừng cắt ảnh chỉ còn con số. Ảnh bị cắt mất tên tạp chí hoặc năm gần như vô dụng khi có tranh luận.
Lỗi nhầm tạp chí trùng tên và cách tránh
Tên giống nhau, nhà xuất bản khác nhau. Nhiều tạp chí có tên gần như trùng, chỉ khác một chữ như “International”, “Advances in”, hoặc khác nhà xuất bản. Tìm theo tên sẽ cho nhiều kết quả, và người vội thường bấm vào dòng đầu.
Tạp chí giả mạo tên. Có những trang web lấy tên và cả ISSN của một tạp chí có thật để thu phí đăng bài. Đối chiếu địa chỉ trang web mà hệ chỉ mục ghi cho tạp chí với nơi bạn đã nộp bài.
ISSN in và ISSN điện tử. Một tạp chí có thể có hai mã ISSN. Tra bằng cả hai nếu không ra kết quả; hệ chỉ mục có thể chỉ lưu một trong hai.
Tạp chí đổi tên. Tạp chí đổi tên thường có hồ sơ mới. Chỉ số của tên cũ không tự chuyển sang tên mới; ghi đúng tên tại thời điểm bài được đăng.
Đọc năm phủ và trạng thái của tạp chí
Chỉ số chỉ là một nửa câu chuyện; nửa kia là tạp chí có đang được phủ hay không. Trên Scopus Sources, phần năm phủ cho biết Scopus lập chỉ mục tạp chí từ năm nào tới năm nào. Nếu năm cuối dừng lại trước năm bài của bạn được đăng, bài đó không nằm trong Scopus dù tạp chí vẫn có CiteScore các năm trước.
Trên Master Journal List, xem tạp chí đang thuộc chỉ mục nào. Tạp chí có thể bị Clarivate loại khỏi chỉ mục giữa năm khi không còn đạt tiêu chí; Clarivate công bố các thay đổi này định kỳ. Tra tại thời điểm làm hồ sơ và chụp lại, đừng dựa vào ghi nhớ từ năm trước.
Với bài đã đăng, cách chắc nhất là tra chính bài đó: tìm theo DOI hoặc tiêu đề trong Scopus và Web of Science. Thấy bản ghi của bài thì bài được phủ, bất kể trang tạp chí đang ghi gì.
Việc nên làm ngay
Lập một bảng nhỏ cho các tạp chí bạn đã và đang gửi bài: ISSN, eISSN, địa chỉ trang chính thức, các chỉ số với năm và nguồn, ngày tra gần nhất. Mỗi năm, sau khi JCR và SCImago cập nhật, dành nửa giờ tra lại. Đến lúc làm hồ sơ, bạn chỉ việc chép.
Không cần đăng ký dịch vụ trả phí nào để làm việc này, trừ JCR mà thư viện trường thường đã mua. Nếu trường không có JCR và quy định bắt buộc JIF, hỏi thư viện về cách tra hộ hoặc dùng quyền truy cập của đơn vị liên kết, thay vì chép từ trang không rõ nguồn.
Câu hỏi thường gặp
Có cách nào xem JIF miễn phí hợp lệ không?
Một số tạp chí tự công bố JIF trên trang của mình kèm dòng ghi nguồn JCR, và tài khoản miễn phí của Master Journal List có thể hiển thị thêm một số thông tin. Để làm minh chứng chính thức, nên tra trực tiếp trong JCR qua quyền truy cập của trường.
Master Journal List cho biết điều gì?
Master Journal List của Clarivate cho biết tạp chí có đang nằm trong chỉ mục nào của Web of Science, như SCIE, SSCI, AHCI hay ESCI. Danh sách này không phải nơi tra JIF hay hạng Q.
Tra SCImago không thấy tạp chí, có phải tạp chí không thuộc Scopus?
Không chắc. SCImago có độ trễ cập nhật và chỉ có tạp chí đủ dữ liệu. Kiểm lại trên Scopus Sources bằng ISSN; đó mới là nơi xác nhận tạp chí có đang được Scopus phủ hay không.
Ảnh chụp màn hình có cần ngày truy cập không?
Cần. Chỉ số và trạng thái phủ thay đổi theo năm. Ngày truy cập cho thấy tại thời điểm đó hệ ghi như vậy, giúp bạn không bị bắt lỗi khi số liệu sau này thay đổi.
Trang web tổng hợp chỉ số tạp chí có dùng được không?
Chỉ nên dùng để định hướng ban đầu. Nhiều trang tổng hợp không ghi năm, chép sai, hoặc tự đặt chỉ số riêng. Mọi con số đưa vào hồ sơ nên tra lại từ JCR, Scopus Sources hoặc SCImago.